SANATANI
Skip to main content
॥
सनातनी
॥
Dashboard
Read
Scriptures
ॐ
Reading shelf
Community
Scripture request
Contact
Sign in
Theme
Light
System
Dark
Toggle Sidebar
Sanatani
Reading settings
Settings
ॐ
पुरुषसूक्तम्
Sukta · 16 verses
मन्त्र
ॐ सहस्रशीर्षा पुरुष: सहस्राक्ष: सहस्रपात्।
स भूमिॸ सर्वत स्पृत्वाऽत्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम्॥
1
पुरुष एवेदॸ सर्वं यद्भूतं यच्च भाव्यम्।
उतामृतत्वस्येशानो यदन्नेनातिरोहति॥
2
एतावानस्य महिमातो ज्यायाँश्च पूरुष:।
पादोऽस्य विश्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि॥
3
त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुष: पादोऽस्येहाभवत् पुन:।
ततो विष्वङ् व्यक्रामत्साशनानशने अभि॥
4
ततो विराडजायत विराजो अधि पूरुष:।
स जातो अत्यरिच्यत पश्चाद्भूमिमथो पुर:॥
5
तस्माद्यज्ञात् सर्वहुत: सम्भृतं पृषदाज्यम्।
पशूँस्ताँश्चक्रे वायव्यानारण्या ग्राम्याश्च ये॥
6
तस्माद्यज्ञात् सर्वहुत ऋच: सामानि जज्ञिरे।
छन्दाँसि जज्ञिरे तस्माद्यजुस्तस्मादजायत॥
7
तस्मादश्वा अजायन्त ये के चोभयादत:।
गावो ह जज्ञिरे तस्मात्तस्माज्जाता अजावय:॥
8
तं यज्ञं बर्हिषि प्रौक्षन् पुरुषं जातमग्रत:।
तेन देवा अयजन्त साध्या ऋषयश्च ये॥
9
यत्पुरुषं व्यदधु: कतिधा व्यकल्पयन्।
मुखं किमस्यासीत् किं बाहू किमूरू पादा उच्येते॥
10
ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीद्बाहू राजन्य: कृत:।
ऊरू तदस्य यद्वैश्य: पद्भ्याॸ शूद्रो अजायत॥
11
चन्द्रमा मनसो जातश्चक्षो: सूर्यो अजायत।
श्रोत्राद्वायुश्च प्राणश्च मुखादग्निरजायत॥
12
नाभ्या आसीदन्तरिक्षॸ शीर्ष्णो द्यौ: समवर्तत।
पद्भ्यां भूमिर्दिश: श्रोत्रात्तथा लोकाँ२ अकल्पयन्॥
13
यत्पुरुषेण हविषा देवा यज्ञमतन्वत।
वसन्तोऽस्यासीदाज्यं ग्रीष्म इध्म: शरद्धवि:॥
14
सप्तास्यासन् परिधयस्त्रि: सप्त समिध: कृता:।
देवा यद्यज्ञं तन्वाना अबध्नन् पुरुषं पशुम्॥
15
यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन्।
ते ह नाकं महिमान: सचन्त यत्र पूर्वे साध्या: सन्ति देवा:॥
16
पुरुषसूक्तं सम्पूर्णम्॥
More scriptures
श्रीसूक्तम्
Shri Suktam
श्रीगणपत्यथर्वशीर्षम्
Shri Ganapati Atharvashirsha
चाक्षुषोपनिषद्
Chakshushopanishad